Helmingur vegaframkvæmda í Norgegi fjármagnaður með veggjöldum

Veggjöld standa undir nær helmingi kostnaðar við vegaframkvæmdir í Noregi. Níu krónur af hverjum tíu eru innheimtar rafrænt hjá vegfarendum, þ.e. með veglyklum eins og áskrifendur ferða um Hvalfjarðargöng hafa í bílum sínum. Í sjónmáli er að norsk stjórnvöld ákveði að veglykill skuli vera í hverjum einasta bíl í landinu.

Norðmenn eru frumkvöðlar í heiminum í rafrænni gjaldheimtu í umferðinni og í fararbroddi við að byggja upp veggjaldanet á landsvísu þar sem koma við sögu þjóðvegir, einkavegir, jarðgöng, brýr og miðbæjarkjarnar sjö stærstu borga og bæja landsins. Veggjöld eru innheimt fyrir afnot alls 49 samgöngumannvirkja í Noregi, þar af rafrænt á 37 stöðum.

Þetta kom fram í máli fimm sérfræðinga frá Noregi á sérstakri veggjaldaráðstefnu í Reykjavík núna í vikunni. Samkoman var að frumkvæði Vegagerðarinnar og samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytisins í samvinnu við norsku vegagerðina.

Innheimt fyrir hluta leiðar

Áhugi íslenskra aðstandenda þessa fundar fyrir veggjöldum, og samstarfi ríkis og einkafyrirtækja í vegagerð í Noregi, tengist trúlega hugmyndum um einkafjármögnun framkvæmda við t.d. Suðurlandsveg, Vesturlandsveg og Vaðlaheiðargöng. Lífeyrissjóðir eru nefndir þar til sögu sem fjárfestar og þá yrði að innheimta veggjöld til að standa undir framkvæmdakostnaði og rekstri.

Tækni Norðmanna við rafræna innheimtu veggjalda fleygir fram. Á ráðstefnunni var til dæmis greint frá því að nú sé unnt að gera slíkt kerfi þannig þannig úr garði að vegfarendur verði einungis rukkaðir fyrir þann hluta leiðarinnar sem þeir aka í stað þess að láta eitt gjald ganga yfir alla óháð því hve langt hver og einn ekur eftir hinum gjaldskylda vegi. Sem dæmi mætti taka leiðina Reykjavík-Hveragerði. Yrði hún gjaldskyld greiddi vegfarandi tiltekinn hluta heildargjaldsins fyrir að aka úr borginni að Bláfjallaafleggjara, ögn hærra gjald myndi sá greiða sem æki í Hveradali og enn meira kostaði að aka alla leiðina austur í Hveragerði eða á Selfoss.

Samstarf ríkis og einkafyrirtækja

Norðmenn hætta sér ekki lengra í einkaframkvæmd í vegagerð en í fyrirkomulag sem kallast Public Private Partnership eða Offentlig Privat Samarbeid upp á skandinavísku, skammstafað OPS.

Þetta er samstarf hins opinbera og einkafyrirtækja og hófst með þremur tilraunaverkefnum í kjölfar samþykktar í Stórþinginu 2001. Ríkisvaldið (norska vegagerðin) skilgreinir hvert verkefni, ákveður staðla og gæðakröfur og setur framkvæmdaraðilanum (einkafyrirtæki) ramma til framkvæmda og rekstrar.

Ríkið á viðkomandi mannvirki frá upphafi og endurgreiðir kostnað við byggingu, viðhald og rekstur á 25 árum. Einkafyrirtækið rekur mannvirkið og fær greitt eftir ákveðnum reglum en má sjálft ekki innheimta veggjöld. Það sér hins vegar ríkið um, óháð samningi við fyrirtækið sem rekur mannvirkið, í gegnum sérstakt veggjaldafyrirtæki sem stofnað er þar að lútandi (bompengeselskap) fyrir hver einasta mannvirki sem rekið er á þennan hátt.

Hrein einkaframkvæmd ekki leyfð í Noregi

Norska ríkið er þannig allt um kring í framkvæmdum af þessu tagi og raunar kom það skýrt fram á fundinum að íslensk einkaframkvæmd á borð við Hvalfjarðargöng hefði einfaldlega aldrei komið til greina í Noregi. Lög þar í landi leyfa ekki hreinan einkarekstur samgöngumannvirkja.

Hins vegar nýtast ýmsir kostir einkaframtaksins í OPS-samstarfinu og með veggjöldum hefur framar öðru tekist að setja á dagskrá og flýta framkvæmdum sem ella hefði þurft að bíða lengi eftir að yrðu að veruleika. Kristján Möller samgönguráðherra nefndi það sérstaklega í morgunþætti Bylgjunnar í dag að athyglisvert hefði verið að heyra Norðmennina á veggjaldaráðstefnunni lýsa því hvernig til dæmis sveitarfélög í Noregi hefðu í einhverjum tilvikum komið því gegn að ráðist yrði strax í tilteknar framkvæmdir við brýr eða jarðgöng gegn því að notendur mannvirkjanna greiddu veggjöld.

Það er nú reyndar að seilast um hurð til lokunnar að sækja dæmi um svona nokkuð til Noregs því nákvæmlega hið sama gerðist norðan Hvalfjarðar forðum þegar einstaklingar, fyrirtæki og sveitarfélög á Vesturlandi tóku frumkvæði að því að stofna félag um göng undir fjörðinn þegar fyrirsjáanlegt var að ríkið myndi ekkert aðhafast til slíks næstu áratugina. Lýsing Norðmanna var því í meira lagi kunnugleg.

Flýtileiðir vegna endurgreiðslu

1. Skráðu bankaupplýsingar með Íslykli

2. Prentaðu út skilagrein og sendu til Spalar

Skrifstofu Spalar að Kirkjubraut 28 á Akranesi hefur verið lokað! 

Unnt er að hafa samband í síma 431 5900 og með tölvupósti: spolur@spolur.is 

 

FYRIRMYNDARFYRIRTÆKI

VR Fyrirmyndarfyrirtaeki 2015 VR Fyrirmyndarfyrirtæki 2015 enska Fyrirmyndarfyrirtæki VR 2014 Spölur - Fyrirmyndarfyrirtaeki VR 2013
Fyrirmyndarfyrirtæki VR 2012 Fyrirmyndarfyrirtæki VR 2011 Fyrirmyndarfyrirtæki árið 2010 Fyrirmyndarfyrirtæki VR 2009